تبلیغات
روایت عاشورا - مطالب بهمن 1397
 
روایت عاشورا
عاشورا پیام زندگی
درباره وبلاگ


مطالب جامعی درباره ی واقعه ی عاشورا از جمله پیام عاشورا ، احادیث عاشورا ، معرفی كتب عاشورایی ، نمای عاشورایی ، موبایل عاشورایی و ...

مدیر وبلاگ :
خرید بک لینک
نظرسنجی
چقدر درباره عاشورا می دانید؟





 

1. عزاداری امام سجاد(ع): از آنجایی كه حضرت امام زین العابدین(ع) هنگام شهادت پدر بزرگوارش، در كربلا حضور داشت و از عمق فاجعه آگاه و چگونگی شهادت آن عزیزان را مشاهده كرده بود؛ بنابراین، بر اساس روایات معتبر، آن حضرت تمام عمر باقی ماندهی خویش را عزادار بود و بر شهدای كربلا گریه می‎‎كرد، چنانكه اگرغذایی را خدمت حضرت سجاد(ع) قرار میدادند، اشك از چشمان مباركشان جاری میشد، تا جایی كه گاه غلامی از او میپرسد: آیا حزن و اندوه شما تمام نمیشود؟ حضرت میفرماید: وای بر تو! همانا یعقوب(ع) دوازده فرزند داشت، یكی از آنها ناپدید شد و یعقوب از شدّت اندوه چشمانش سفید (ونابینا) گردید، در حالی كه فرزندش یوسف زنده بود! ولی من پدر و برادر و عمو و هفده نفر از اهل بیتم و تعدادی از یاران پدرم را دیدم كه ذبح شده و به خون آغشته بودند؛ پس چگونه حزن و اندوهم تمام شود؟ (1)

در «المجالسالسنیّة» آمده است كه امام صادق(ع) دربارهی جدش ـ امام سجاد(ع) ـ فرمود: او چهل سال بر پدرش گریه كرد، در حالیكه روزها روزه میگرفت و شبها شبزندهداری میكرد و هنگامی كه زمان افطار فرا میرسید و یكی از غلامانش برای او غذا میآورد و عرض میكرد: ای مولای من! میل كنید؛ حضرت میفرمود: فرزند رسول خدا گرسنه شهید شد، فرزند رسول خدا تشنه شهید شد، و همینطور این كلام را تكرار و گریه میكرد تا این كه غذا و آب با اشك چشمش مخلوط میشد و این وضعیت همچنان ادامه داشت تا اینكه خدای خویش را ملاقات كرد و به دیدار حق شتافت. (2)

2. عزاداری امام باقر(ع): در كتاب «نهضة الحسین» (ص 152 ) آمده است: با آمدن ماه محرم، حزن و اندوه در اهلبیت نبوی(ع) ظاهر میگشت و آنان از شعرا میخواستند تا برای جدشان ـ امام حسین(ع) ـ مرثیهسرایی كنند. (3) همچنین در كاملالزیارات ابن قولویه آمده است كه امام باقر(ع) در روز عاشورا به سوگواری برای امام حسین(ع) امر فرموده، و در خانهی خویش مجلس عزا اقامه میكرد و…(4)

3. عزاداری امام صادق(ع): دربارهی عزاداری امام صادق)ع)  نیز روایات زیادی وارد شده است كه از شاعران درخواست مینمود برای جدّش مرثیهسرایی كنند و آنان را بر این امر مقدّس تشویق میكرد و اهلبیت او از پس پرده به مرثیهسرایی شاعران گوش میدادند و گریه و ناله میكردند. (5)

4.عزاداری امام موسی كاظم(ع): در این باره، امام رضا(ع) میفرماید: هنگامی كه محرم فرا میرسید، پدرم هرگز با حالت خنده و تبسم دیده نمیشد و ده روز اول محرم به همین شكل بود تا این كه روز دهم و روز عاشورا فرا میرسید و این روز، روز مصیبت و حزن و گریه او بود و میفرمود: عاشورا روزی است كه جدّم حسین(ع) را شهید كردند. (6)

5. عزاداری امام رضا(ع): دعبل خزاعی میگوید: در ایام دههی محرم به محضر آقا و مولای خود، علی بن موسی(ع)، در مرو شرفیاب شدم و آن حضرت را در حالی كه اصحابش دور او نشسته بودند، محزون یافتم. وقتی حضرت مرا دید فرمود: مرحبا بر تو دعبل! مرحبا بر كسی كه با دست و زبانش ما را یاری میكند؛ سپس حضرت مرا در كنار خودش جای داد و فرمود: ای دعبل! دوست داری شعر بخوانی؛ زیرا  این روزها ایام غم و اندوه بر ما اهل بیت و روز شادی دشمنان ما، به ویژه بنیامیه، است؛ سپس برخاست و پردهای بین ما و اهلبیتش زد و آنان را پشت پرده نشاند تا بر مصیبت جدّش حسین(ع) گریه كنند؛ آنگاه رو به من كرد و فرمود: ای دعبل! مرثیه بخوان! تو یاور ما و مرثیهسرای ما هستی، تا زمانی كه زندهای.(7) در این هنگام دعبل مرثیهسرایی را آغاز كرد. (8)

6. عزاداری در زمان چهار امام دیگر: در آن زمانها، عزاداری گاه سیر صعودی و گاه نزولی داشته است؛ مثلاً در زمان امام جواد(ع)، تا حدی امكان عزاداری برای شیعیان فراهم بود و این حالت تا زمان معتصم ادامه داشت؛ اما پس از آن، سیر نزولی یافت و شیعه برای عزاداری و احیای شعائر حسینی در فشار بود. (9) در این دوران نیز عزاداری در ایام محرم نسبت به ماهها و ایام دیگر بیشتر بود.

با توجه به بررسی سیره امامان معصوم(ع)، عزاداری سیدالشهدا در طول سال در مناسبتهای ویژه برپا بود، ولی در ایام محرم، مجالس سوگواری هر روز بر پا میشد و برخی از آنها، مانند امام سجاد(ع)، در ایام محرم سیاهپوش نیز بودند.(10)

پی نوشتها:

1- تاریخ النیاحة علی الامام الشهید الحسین بن علی(ع)، السید صالح الشهرستانی، تحقیق و اعداد، الشیخ نبیل رضا علوان، ص 118بیروت، دارالزهراء، چاپ اول، 1419ق ، و مناقب ابن شهرآشوب، ج 4، ص 166.

2- المجالس السنیّة، سید محسن امین، بیروت، دارالتعارف، چاپ ششم 1398 ق، ج 1، ص 155.

3- كامل الزیارات، ابن قولویه قمی، ص 111 تا 114، تهران، چاپ صدوق، چاپ اول، سال1375.

4- ر.ك: تاریخ النیاحة علی  الامام الشهید الحسین بن علی(ع)، ص120، المجالس السنیة، ج 5، ص 123. 

5- تاریخ سیدالشهدا، عباس صفائی حائری، ص 566، قم، انتشارات مسجد مقدس جمكران، چاپ اول، سال 1379،  امالی صدوق، مجلسی، ج 6، ص 205.

6- تاریخ النیاحة…، همان، ص 132، امالی صدوق، ج 2، ص 111.

7- بحارالانوار، ج40، ص 257.

8- همان، ص 157.

9- همان، ص 136 و 137.

10- سیاهپوش در سوگ ائمه نور، علی ابوالحسنی، منذر، ص 127 و 128، قم، مؤلف، چاپ اول، سال 1375. برای آگاهی بیشتر ر. ك: مناقب ابن شهرآشوب، ج 4، ص 166، امالی صدوق، مجلسی 29، ج 6، ص 205.

منبع: كتاب تحقیقاتی در نهضت عاشورا، اثر محققین گروه تاریخ مركز مطالعات حوزه



نوع مطلب : آسیب های عاشورایی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
جمعه 26 بهمن 1397

گلدان طرح دختر

گل و گیاه یکی از جلوه های سرزندگی محیط زیست به حساب می آیند و به همین دلیل است که گلدان ها به وجود آمدند.

امروزه گلدان ها با طرح ها و رنگ های متنوع با گیاهان و گلهای مختلف در محیط های گوناگونی استفاده می شوند تا حس طراوت و تازگی را به ما بدهند.

انسان به طور ذاتی زیبایی را دوست دارد. این موضوع از روح و فطرت ما سرچشمه می گیرد. به همین دلیل در مقابل زیبایی و زشتی واکنش نشان می دهیم و گاهاً نظرمان را در مورد آن چیز اعلام می‌کنیم.

وقتی گل قشنگی میبینم و کودک دوست داشتنی و یا خودرو زیبایی می بینیم واکنش مثبت نشان می دهیم.

قرار گرفتن در طبیعت بکر در میان درختان و گلهای زیبا حس بی نظیری به انسان می‌دهد.

مخصوصاً این موضوع امروزه که جوامع صنعتی شده‌اند و سرعت زندگی‌ها بیش از کیفیت آن شده است بیش از پیش دارای اهمیت است.

در زندگی های پر هیاهوی این دوره و زمانه مردم کمتر فرصت قرار گرفتن در طبیعت را دارند همین دوری از طبیعت مشکلات زیادی را از جمله استرس پرخاشگری و دیگر بیماری های روحی را به وجود می آورد.

از آن جایی که بودن در فضای سرسبز و بکر طبیعی و زندگی در کنار گل و گیاه و درختان برای سلامت هر انسان ضروری است.

از سویی زندگی در جوامع صنعتی امروزی فرصت حضور در این فضای دل انگیز را کمتر به انسان‌ها می دهد بهترین کار به وجود آوردن جلوه های طبیعی زیبا در محیط زندگی است.

گلدان ها

از جمله ابزار هایی که از دیرباز برای نگهداری گل و گیاه در منزل یا محل کار از آن استفاده می شده گلدان است.

گلدان به صورت معمول ظرفی است به شکل مخروط ناقص که برای قرار دادن گل و گیاه یا درختچه های زینتی یا کاشت نهال از آنها استفاده می شود.

این کار به کمک کمی خاک و کود که درون گلدان ریخته خواهد شد انجام می شود. گلدان ها معمولاً از جنس سفال چوب و فلز و …برای مصارف گوناگونی ساخته می شوند.

در قسمت زیرین گلدان حفره ای ایجاد می‌کنند که این سوراخ برای خارج کردن آب اضافی حاصل از آبیاری گیاه ایجاد شده است.

در قسمت زیرین گلدان سینی قرار می دهند تا آب اضافی در آن ذخیره شود و در مواقعی که نیاز به آب دارد از طریق ریشه تغذیه شود.


امروزه گلدان هایی با مخزن زیرین طراحی شده که دقیقاً به منظور ذخیره آب و آبیاری گل در شرایط مورد نیاز از طریق ریشه مورد استفاده قرار می گیرند.

امروزه گلدان ها از جنس های مختلف برای استفاده های متنوعی مانند منزل محل کار گلخانه های کوچک یا صنعتی پارک ها و …استفاده می شود.

امروزه از گلدان ها علاوه بر کاشت گیاه به عنوان دکوری زیبا نیز استفاده می شود.

گلدان دختر و پسر

همین موضوع باعث شده تا با تلفیق هنر در طراحی گلدان، این وسیله کاربردی در شکل های زیبای مختلفی تولید شود. برای زیباتر شدن گلدان و جهت استفاده دکوری معمولا آنها را به شکل مجسمه های گوناگونی تولید می کنند.

از زیباترین گلدانهای مجسمه ای می توان به گلدان دختر و پسراشاره کرد. این نوع گلدان ها از جنس پلی استر به دلیل سبک تر بودن و صرفه اقتصادی و شکل پذیری بیشتر ساخته می شوند.


گلدان دختر مخصوصاً برای آنهایی که فرزند دختر دارند بسیار دل انگیز خواهد بود. گلدان دختر و پسر در دو طرح کلی یعنی گلدان دختر و گلدان پسر ساخته می‌شوند.

گلدان دختر در ابعاد 7×10×11 سانتی متر یک گلدان مینیاتوری بسیار زیبا به حساب می‌آید و می‌توان از این گلدان ها برای کاشت انواع گل های کوچک استفاده نمود.

کاشت گل کاکتوس در گلدان دختر و پسر میتواند به زیبایی آنها بیفزاید.

در قسمت زیرین گلدان طرح دختر سوراخ قرار داده شده که باعث می شود آب اضافه که در هنگام آبیاری به گیاه در کف گلدان قرار میگیرد تخلیه شود.

گلدان دختر و پسر موجود در جمعه بازار در رنگ ها و طرح های مختلف بسیار زیبایی در دسترس هستند. 



نوع مطلب : رپورتاژ، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()

1. تحلیل تکوین و ساختاری و کاربردی و آینده نگر فلسفه قیام عاشورا در ابعاد فرهنگی، تاریخی، اجتماعی و سیاسی تعمیق، بسط و گسترش آن.
2. استفاده متناسب از تکنولوژی آموزشی در مراکز آموزشی اعم از متوسطه و عالی و رسانه های جمعی خصوصاً صدا و سیما و مطبوعات به گونه ای که هم متضمن ارتقای سطح معلومات مخاطبین و هم حداکثر بهره گیری از منابع غنی و مستند باشد.
3. اتخاذ سیاست‌های تشویقی و انگیزش در چارچوب هدف‌های برنامه توسعه چهارم اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در زمینه «توسعه مشارکت‌های مردمی در عرصه فرهنگ دینی»، برنامه ریزی و اقدام‌های لازم برای حمایت از هیئت‌های مذهبی و تشکل‌های دینی با رویکرد بهبود کیفیت فعالیت ها و پرهیز از خرافات و انحرافات » باشد.
4. ایجاد زنجیره ای همگون از گروه های مرجع تأثیرگذار و تأثیرپذیر که در تعامل با یکدیگر بدون بوجود آوردن بحران ناشی از حساسیت در جهت گسترش فرهنگ اصیل عاشورا و «پرهیز از خرافات و بدعت ها» رهنمون شوند.
5. توسعه و حمایت آموزشی و پژوهشی از زیر ساخت های فکری و مولد فرهنگ اصیل عاشورایی .

http://ashooraeyan.mihanblog.com


6. رویکرد آموزشی و فرهنگی به مقوله خرافات و بدعت‌ها و شناخت ماهیت آسیب ها و مصادیق آن و تبیین روش های مناسب جهت کاهش خرافات و بدعت‌ها و ترمیم آسیب ها با استفاده از منابع معتبر و غنی.
7. توجه به ارتباط سیستمی سیر مقتل نگاری، با توجه به اینکه «مقتل نویسی، شعبه ای از دانش تاریخ اسلام است که ابتدای عصر نوین علوم مورد عنایت جامعه تاریخدانان مسلمان بوده است».
8. منابع شناسی در حوزه های مقتل شناسی و ادبیات آئینی.
9. تحلیل نگرش های فکری، فلسفی و کلامی درخصوص واقعه عاشورا.
10. تبیین نقش عوامل فرهنگی، تاریخی، کلامی و سیاسی در زمینه پیدایش تحریفات و بدعت‌ها.
11. بازشناسی نشانه های بدعت ها و تحریفات در حوزه اشکال و نمادهای فرهنگ عاشورا.
12. ریشه یابی و بررسی پیامدهای تحریفات و بدعت‌ها در فرهنگ دینی جامعه.
13. تعامل با مخاطبین در زمینه شناخت آسیب ها.
14. تعمیق و عمق بخشیدن سطح معلومات و اطلاعات مخاطبین در حوزه فرهنگ عاشورا.
15. تعریف روش‌های فرهنگی مقابله با تحریفات و بدعت‌ها.

منبع: مقاله مهندسی فرهنگ عاشورا، نوشته علیرضا مزروعی



نوع مطلب : فرهنگ عاشورایی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم؛ کمال اکبری صبح امروز در نشست خبری با خبرنگاران اظهار کرد: وجود و فعالیت شمار زیادی از تشکل‌های مردمی، نشان از مشارکت مردمی در پیروزی انقلاب اسلامی و حفاظت از اهداف آن را دارد.

وی با بیان اینکه بیش از ۲۰۰ هزار تشکل مذهبی و اجتماعی در کشور فعال است و ۱۹ هزار سازمان مردم‌نهاد نیز ثبت شده و فعال هستند، ادامه داد: در حوزه زنان و خانواده، ۸۰۰ سازمان مردم‌نهاد در کشور فعالیت می‌کنند که این امر نشان‌دهنده حضور وسیع زنان در انقلاب اسلامی است.

معاون مشارکت‌های مردمی سازمان امور اجتماعی کشور افزود: بیش از ۲ هزار سازمان مردم‌نهاد در حیطه امور جوانان در کشور فعال هستند.

وی اعلام کرد: به‌مناسبت بزرگداشت چهل سالگی انقلاب اسلامی با کمک همه دستگاه‌های دولتی، گردهمایی بزرگی با حضور تشکل‌های مردمی و سازمانهای مردم‌نهاد روز چهارشنبه هفته جاری در تالار بزرگ وزارت کشور برگزار خواهد شد و مسئولان ارشد کشور و اعضای هیئت دولت و سازمانهای مردم‌نهاد و تشکل‌های مردمی در آن شرکت خواهند کرد.

در وبسایت خبری بخوانید: اخبار اجتماعی ایران

وی اضافه کرد: این گردهمایی بزرگ به منظور بیان اهداف انقلاب اسلامی و مشارکت‌های مردمی توسعه مشارکت اجتماعی به لحاظ کمی و کیفی‌، حضور سازمان‌های مردم‌نهاد و تشکل‌ها برای برگزاری این گردهمایی و همچنین تقویت شعارها و اهداف انقلاب اسلامی و به نمایش گذاشتن اقتدار مردم‌سالاری بر پایه دین و ارزشهای انقلاب اسلامی برگزار می‌شود.

اکبری در پاسخ به سؤالی درباره میزان بودجه‌ای که دولت به عنوان کمک، به تشکل‌های مردم نهاد می‌دهد، تصریح کرد: دولت هیچ بودجه‌ای برای سمن‌ها قرار نداده و تمام تشکل‌های مردم‌نهاد بر پایه کمک‌های مردمی اداره می‌شوند و اگر هم مواردی دیده می‌شود به خاطر مشارکت این سمن‌ها با دستگاه‌های اجرایی در اجرای پروژه‌هاست.تعداد سازمان‌های مردم نهاد مقابله با مواد‌مخدر در استان خراسان شمالی کافی نیستدومین مجمع ملی سازمان‌های مردم نهاد جوانان کشور در کرمان به روایت تصویر

تعصبات منفی انسان‌ها به فناوری سرایت می‌کند

وکس نوشت: الکساندریا اوکازیو کورتز جوان‌ترین عضو کنگره ایالات متحده اخیرا در یک سخنرانی گفت کههوش مصنوعی می‌تواند نژاد پرست باشد و به نظر می‌رسد حق با وی است.

به گزارش سرویس آی تی و فناوری انتخاب، این روزها برنامه‌های عکس و فیلم گوشی های هوشمندکارکردی خارق العاده دارند. برای مثال کافیست گوشی خود را در دست بگیرید و تصویر یک سگ را جستجو کنید. هوش مصنوعی گوشی شما به خوبی می‌داند سگ چه شمایلی دارد و به سرعت همه تصاویر مرتبط را بارگذاری می‌کند.

این شگفتی مدرن نتیجه نوعی هوش مصنوعی است. اما هوش مصنوعی یک وجه تاریک هم دارد، به خصوص اگر به درستی مورد استفاده قرار نگیرد. استفاده نادرست از هوش مصنوعی می‌تواند زمینه ساز تعصبات و تبعیض نژادی شود. این به این علت نیست که کامپیوترها نژادپرست هستند. این به این دلیل است که آنها با نگاه کردن به جهان ما انسانها رفتارهای غلط را می‌آموزند.

اخیرا، اوکازیو کورتز این موضوع را در یک بحث در رویداد روز مارتین لوتر کینگ در نیویورک مطرح کرد. او گفت: «الگوریتم‌ها هنوز هم توسط انسان ساخته می‌شوند و این الگوریتم‌ها هنوز هم به مفاهیم اساسی انسانی وابسته هستند. آنها فقط مفروضات خودکار هستند و اگر شما تعصب را کنار نگذارید، پس شما فقط این تعصب را تبدیل به سیستمی خودکار می‌کنید.»

به نظر می‌رسد کورتز درست می‌گویدف حتی اگر جمهوری خواهان به سخنان وی دهن کجی کنند. درواقع اگر دقت نکنیم، هوش مصنوعی مسیر تعصب ما انسان هنا را در جهان ادامه خواهد داد.

تقریبا تمام تکنولوژی‌های مصرفی جدید به نحوی از یادگیری رفتارهای انسانها استفاده می‌کنند. نگاهی به ترجمه‌های گوگل و تبلیغات وبسایت نشان می‌دهد این موضوع تا چه حد مهم است. درواقع هیچ کس به این نرم افزار دستور نداده تا یاد بگیرد که چگونه یونانی را به فرانسه و سپس به زبان انگلیسی ترجمه کند. این هوش مصنوعی این کار را از طریق بررسی تعداد بی شماری از متن‌ها و به شکل خودکار آموخته است.

یادگیری ماشینی برنامه‌ای است که از طریق میلیاردها نقطه داده برای حل مشکلات استفاده می‌شود مانند «آیا می‌توانید حیوان را در عکس شناسایی کنید»، اما همیشه مشخص نیست که این مشکل چگونه حل شده است و این به طور فزاینده‌ای روشن می‌کند که این برنامه‌ها می‌توانند بدون توجه مستقیم به ما، تعصبات و کلیشه هایمان را توسعه دهند.

در سال ۲۰۱۶پروپاپلیکا یک تحقیق در مورد یک برنامه یادگیری ماشینی انجام داد که دادگاه‌ها برای پیش بینی برخی جرائم مورد استفاده قرار می‌دادند. پژوهشگران دریافتند که این نرم افزار افراد سیاه پوست را در معرض خطر ارتکاب جرم بیشتری نسبت به سفید پوستان قرار داده است.

این در حالی است که برنامه مذکور بخش بزرگی از داده‌های خود را به واسطه تعاملات انسانی و مکاشفه احتمالاتی سازماندهی کرده بود که انسان‌ها اعلام کرده بودند و این یعنی از لحاظ تاریخی، سیستم عدالت کیفری به سیاهپوستان آمریکایی ظلم می‌کند و اساس آن ناعادلانه است.



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
چهارشنبه 10 بهمن 1397

سوال: آیا سبك عزاداری موجود، از دورهی صفویه وارد فرهنگ شیعه شدهاست؟   

علی جدیدی از بناب                           

جواب: سوگواری و مرثیهسرایی برای سالار شهیدان(ع) در زمان ائمه معصومین(ع) رایج بوده و همچنین بر تداوم آن توصیه شده است. بزرگان دین نیز همواره شیعیان را بر ادامهی این امر مقدّس توصیه میفرمودند؛ اما این كه آیا عزاداری مرسوم زمان ما از همان ابتدا و از عصر امامان معصوم(ع) بوده یا پس از آنها رایج شده است، به نظر میرسد كه بعضی از شیوههای عزاداری، به ویژه تعزیه خوانی‎‎ها، بعد از ائمه(ع) به وجود آمده است، چنانكه پترچلكووسكی در این زمینه میگوید: «مراسم محرّم، حمایت و تشویق دربار صفوی را جلب كرد. یاد كرد شهادت امام حسین(ع) به صورت عملی میهن پرستانه درآمد. گزارشات متعدّدی از اجتماعات مزبور، كه اكثراً توسط فرستادگان سیاسی اروپا، مبلّغان، بازرگانان و سیاحان به ثبت رسیده، از اشخاصی سخن میگویند كه ملبّس به جامههای رنگارنگ (بوده)، به طور منظم پیادهروی میكردند، یا سوار بر اسبها و شترها، آفرینندهی وقایعی بودند كه به واقعهی حزنانگیز كربلا ختم میشد. نبردهای ساختگی توسط صدها تن از عزاداران ملبّس به جامههای همگون و مسلح به تیر و كمان و شمشیر و سلاحهای دیگر، به طور آهسته بازی میشد. سراسر نمایش با سوگنوا همراهی میشد و تماشاگران كه در امتداد گذرگاهها صف میكشیدند، بر سینه میزدند و در حالی كه دسته عزا از كنارشان رد میشد، فریاد میزدند: حسین، حسین، یا شاه شهیدان حسین.» (1)

برای مطالعه ادامه این سوال زیبا به ادامه مطلب رجوع كنید.

هر چند برخی، تاریخ شروع عزاداری به این سبك را به دورهی حكومت آلبویه نسبت دادهاند، ولی روضهخوانی یا قرائت كتاب «روضة الشهداء» و كتابهای مشابه بر روی منبر، از دورهی صفویه شروع شد.(2) در همان زمان كه مراسم محرم در دورهی صفویه رشد و توسعه مییافت، و شكل مهم و معروف دیگری از نمایش مذهبی پدید آمد كه نقل نمایشی زندگی و اعمال، رنج و مرگ شهیدان شیعه بود. موضوع این نمایش در اساس ـ هر چند هم اندك ـ،  همیشه در ارتباط با واقعهی كربلا بود، این داستانها از كتابی فارسی به نام «روضة الشهداء»(3)یا بهشت شهیدان، گرفته میشد و از اوایل سدهی شانزدهم در میان شیعیان به گونهای گسترده، انتشار یافت. دربارهی مراسم تعزیهخوانی و عزاداری در دورهی صفویه، ژان كالمارنین مینویسد: «تجدید خاطرهی فاجعه كربلا به صورتی كه در زمان صفویه جانی تازه گرفت، دنبالهی سنتی قدیمی از آداب مذهبی است؛ مانند زیارت بُقاع شهیدان كربلا، سینه زنی و روضهخوانی در روز عاشورا و در دهه اول محرم، كه به وسیلهی مسلمانانی كه گرایشهای عقیدتی گوناگون دارند اجرا میشده است،… موضوع گرفتن انتقام خون امام حسین(ع) كه از دیر باز بخش اعظم تجدید خاطرهی فاجعهی كربلا حكمفرما بوده و شاه اسماعیل ـ بنیانگذار سلسلهی پادشاهی صفوی ـ از آن برای تبلیغ و پیشبرد كارهای خود استفاده كرد.»(4)

ژان كالمار، قسمت بیشتری از تحولات عزاداری را به سنتهای دیرینهی ایران مربوط میداند و چنین میگوید: «به عقیده من قسمت اعظم این تحول، صرف نظر از جنبهی ایمانی و عقیدتی آن، تحت تأثیر سنتهایی به وجود آمده است كه ریشههای ژرف نزد ایرانیان دارد و حتّی صورت منقّحتر نمایشی مصائب روحانی را موجب گردیده است.(5) مطلبی كه قابل توجه است این كه چون قبل از صفویه عزاداری به این سبك رایج نبوده و با جلوس شاه اسماعیل بر تخت سلطنت و چند ماه بعد از آن، تألیف كتاب «روضة الشهداء» در تبریز به پایان رسید ـ كه مجموعهی روایات رثایی و حماسی و دینی تركی و فارسی را دربارهی فاجعهی كربلا و یادآوری آن و انتقام گیری،  به زبان فارسی درآورد؛ پس در این جا هم، مانند برخی جاهای دیگر، خود را در برابر موقعیتی تناقض آمیز میبینیم كه در آن ایران شیعی، مصیبت نامهی كربلا را به صوفیای از سلسلهی «نقشبندی» مدیون است كه مسلماً به تقیّه متصفش كردهاند و احتمالاً مردی از اهل تسنن بوده كه در محافل صوفیگری و فتوت، هر چه بیشتر، اهلبیت و شهیدان كربلا را محترم میشمرده است.(6)

وبلاگ روایت عاشورا - Www.Ashooraeyan.MihanBlog.Com

از این جا روشن میشود كه با توجه به خلأ فرهنگی دوران صفویّه، سرودن شعر در مدح و رثای ائمه و شهدای كربلا؛ برای شاعران افتخاری بس بزرگ محسوب میشد. حتی میتوان گفت كه احتمالا‎ً اگر محركی مانند هفت بند محتشم كاشانی ـ كه در گسترش بعدی ذكر مصائب تأثیر به سزایی داشته نمیبود، تعزیهخوانی به جای مهمی نمیرسید.

در دهههای آخر قرن دهم، شاهد رواج مراسم عزاداری ماه محرم، بیشتر در مراكز شهری شیعی هستیم، در كنار عزایی عمومی كه میرود تا بیستم و حتی بیست و هشتم صفر نیز به طول انجامد، به موازات این امر روضهخوانی گسترش مییابد و از قرن یازدهم موجب افزایش خیرات برای جمع بسیاری كه به این مجالس روی میآورند، موجب افزایش خیر است میگردد؛ علاوه بر این، با این كه هیچ اطلاعی متكی بر ارقام در دست نیست؛ پس از آن كه در نیمهی دوم قرن یازدهم تدارك چشمگیری برای برگزاری عزای حسینی و تعزیههای سیّار آغاز میشود، حمایت رسمی از این مراسم باید كسب اهمیتی كرده باشد.(7)

با روی كار آمدن دولت صفویّه و در آوردن مملكت به صورت كشوری شیعه و مقتدر تأثیری فراوان بر آیندهی آیین سوگواری محرم گذارد، به گونهای كه تظاهرات شكوهمند شیعیان در محرم هر سال، در نشر و اشاعهی مذهب تشیّع در فلات قارّه ایران، مساعدت فراوانی كرد. در این زمان كتاب «روضة الشهداء» به رشتهی تحریر درآمد و قوهی محركهای شد برای پیدایش مراسم محرم كه از بطن آن، سبك تازهای از فعالیّت به نام روضهخوانی یا قرائت «روضة الشهداء»، به وجود آمد. دو قرن و نیم بعد، این سبك به منزلهی رشتهای كه به وسیلهی آن، اشعار غنائی و متون و نمایشهای تعزیه به هم بافته شدند.»(8)

از آن‌چه گذشت چنین برمیآید كه عزاداری به سبك موجود، از صدر اسلام نبوده، بلكه بیشتر از دوران صفویه به وجود آمده است، هر چند عدهای بر این باورند كه منشأ آن از زمان آلبویه میباشد؛ رواج سبك عزاداری صفویه میتواند به این دلیل باشد كه اولا:ً دولت روی كار آمده، شیعی بوده، تمام امكانات را در دست داشته است و ثانیاً: بیشتر مردم شیعه بودند و ترویج نهضت حسینی و بیان مظلومیتهای آن حضرت و اهل بیت و یارانش را میخواستند، بنابراین، دو عامل یاد شده در شكل گرفتن سبك موجود، نقش اساسی داشتند.

از سوی دیگر، عزاداری به این سبك، تازه و نو بوده است و كارشناسان فرهیخته و زبردست و آگاه، بر عملكرد آنها نظارت نداشتند؛ از این رو در ضمن كارهای صورت گرفته، مواردی نیز افزوده شد و مورد حمایت دولت صفوی قرار گرفت.

پی نوشتها:

1- تعزیه هنر بومی پیشرو ایران، پترچلكووسكی، ترجمه، داود حاتمی، ص 10 تا 11، تهران، شركت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول، سال 1367.

2- همان منبع، پاورقی، توضیح مترجم، ص 11.

3- فتوت نامه سلطانی، مقدمه ص 95، تهران، چاپ محجوب، سال 1350.

- روضة الشهداء، حسین واعظ كاشفی سبزواری، بمبئی، تاجران كتب و مالكان مطیع محمدی، بمبئی، بیتا.

4- پترچلكووسكی، همان، ص 163 – 164، همچنین در پایان نامه مؤلف و كتاب دیگرش به نام اخلاص كامل به امام حسین(ع) به طور كامل به این موضوع پرداخته شده است.

5- پترچلكووسكی، ص 164؛ اخلاص كامل به امام حسین(ع)، ژانكالمار،  پاریس، بیتا، 1354 ش، 1975 م.

6- پترچلكووسكی، ص 165، اخلاص كامل به امام حسین(ع)، ژانكالمار.

7- پترچلكووسكی، همان، ص 165، 166.

8- همان، ص 165، اخلاص كامل به امام حسین(ع)، ص 366.

منبع: كتاب تحقیقاتی در نهضت عاشورا، اثر محققین گروه تاریخ مركز مطالعات حوزه



نوع مطلب : آسیب های عاشورایی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی